9. april: starten på andre verdskrig i Noreg

Det tyske angrepet på Noreg 9. april 1940 vart starten på fem år der landet vart styrt som eit diktatur under nazistisk leiing.

Oslo, Karl Johans gate. Det kongelige slott i bakgrunnen. Tyske tropper marsjerende nedover i retning Oslo sentralstsjon. Folkemengde ser på de marsjerende soldatene.

9. april 1940: Tyske tropper marsjerer på Karl Johans gate ved universitetet. Foto: ukjent/NTB scanpix

8. april: «Vi kjem ikkje som vener»

8.april 1940: Like før klokka 13.00 torpederes det tyske dampskipet Rio de Janeiro av ein polsk ubåt utanfor Lillesand. Båten fraktar tyske tropper med stø kurs mot Bergen. 

Lokalsamfunnet gjer som ein skal når ein oppdagar menneske i havsnaud: Redningsaksjonen er i gang så snart drønnet frå eksplosjonen stilnar. Lokale fiskarar redda overlevande opp i skøytene sine og førte dei til land. Der fekk dei ulltepper, mat og drikke.

Aftenposten sin korrespondent i området kunne tysk og vart tilkalla som tolk. Mens han heldt ein av dei døyande soldatane i handa skal soldaten ha sagt følgjande til avismannen: «Vi kjem ikkje som vener. Ved daggry går vi i land på ni forskjellige stader langs norskekysten.»

9.april: Overfallet

Den 9.april våkna landets befolkning til eit nyhende om det tyske overfallet. Datoen 9. april har sidan hatt ein heilt spesiell klang i dette landet og det er vanskeleg å førestille seg at klangen skal stilne. I løpet av denne eine dagen okkuperte tyskarane store delar av Norge og dreiv både regjering og kongefamilie på flukt. For mange er datoen symbolet på den tyske invasjonen og okkupasjonen.

Svart-kvitt-foto. Militært skip i bakgrunnen. I forgrunnen om lag 20 soldatar med hjelm og utrustning som står på ei brygge eller eit dekk.
Tyske soldatar går i land i Trondheim. Foto: ukjent/NTB scanpix

Den andre verdskrigen på Norgeshistorie.no

På Norgeshistorie.no finn du i dag over 60 artiklar om andre verdskrig

Årsaker og verknader 

Du må sjå til Tyskland for å finne årsaker til at Hitler angreip Noreg.

Den andre verdskrigen medførte grunnleggande endringar i heile det norske samfunnet. 

Nye perspektiv på krigen:

På Norgeshistorie.no er det mellom anna nye artiklar om SS og Heinrich Himmler sin påverknad på okkupasjonspolitikken i Noregtvangsevakuering og overvintring i Nord-Norge, gjenreisinga i Nord-Troms og Finnmark og Vegvesenet under krigen.

Du kan også lese om nordmenn som verva seg til innsats for tysk side på austfronten, om okkupasjonsstyret sine forsøk på nazifisering av det norske politiet og av det norske samfunnet, samt om gruppar innan kyrkje, skule og idrett som protesterte mot nazifiseringsforsøka. 

Ingenting tyder på at siste ord er skrive om okkupasjonstida i Norge. Litteraturen om krigsåra veks i omfang kvart år. Nye områder av krigshistorie vert via merksemd og ettersom tida går og distansen til krigsåra aukar, ser vi at nye stemmer, perspektiv og tolkingar kjem til dei etablerte.

Publisert 9. apr. 2016 01:01 - Sist endret 3. mai 2018 14:53